Jordan w okolicy Brzeska

Andrzej PuławskiZaktualizowano 
Kościół w Brzesku. Świątynie zbudowano w XIII wieku, później niejeden raz była przebudowywana.
Kościół w Brzesku. Świątynie zbudowano w XIII wieku, później niejeden raz była przebudowywana. Andrzej Puławski
Brzesko to jedna z najstarszych miejscowości gminy Pyrzyce. Osadnictwo w jej obszarze sięga starożytności. Już w XIX w. dokonywano tu odkryć, świadczących o obecności człowieka w najdawniejszych czasach.

Do znalezisk archeologicznych należą liczne i pokaźne groby z epoki kamienia oraz cmentarzyska i pozostałości osad z późniejszych epok. Oprócz nich odnaleziono ceramikę i narzędzia. Najwyraźniej starożytni mieszkańcy Pomorza odnaleźli w okolicy Brzeska dogodne warunki do życia. We wczesnym średniowieczu także mieszkali tu ludzie, na "Brzeskiej Górze" mieściło się grodzisko. Z Brzeskiem historycy wiążą pewien przekaz źródłowy. Otóż w 1124 roku, z inicjatywy Bolesława Krzywoustego, na Pomorze przybył biskup bamberski Otton. W drodze do Pyrzyc, głównego grodu plemienia Pyrzyczan oraz jednego z najpotężniejszych pomorskich miast, biskup z Bambergu miał ochrzcić 30 osób w jakiejś wiosce. Prof. Edward Rymar za potwierdzenie tej teorii uważa istnienie potoku Jordan w okolicy Brzeska. Taką samą nazwę ma rzeka w Palestynie, w której chrzcił św. Jan Chrzciciel.

Augustianki z Pyrzyc

O miejscowości Brzesko wspomina źródło z 1186 r., wówczas jej połowa stanowiła uposażenie prepozytury kamieńskiej. W późniejszym czasie swoje własności posiadał tu ród Blankenburg, jednak w 1322 r., za brak posłuszeństwa pozbawiono ich rycerzy. W tym samym roku wieś należała już do kolegiaty mariackiej w Szczecinie. Wówczas w Brzesku funkcjonowały dwie karczmy, młyn i piekarnia. W kolejnych latach swoje posiadłości we wsi miały augustianki z Pyrzyc i świeccy mieszkańcy tej miejscowości. Marszałek książąt pomorskich Ulryk II von Schoening, w 1325 r. także otrzymał tu lenno, które liczyło 19 łanów.

Począwszy od 1346 r. kolegiata św. Ottona w Szczecinie wykupywała lenna od rycerstwa i mieszczaństwa. Swoje dobra sprzedali jej rodziny von Ruwe, von Schoening, von Hindenburg, von Kunow, von Schoenebeck i Rusche. Augustianki posiadały swoje dobra, aż do wprowadzenia reformacji na Pomorzu. Wówczas zostały one włączone do domeny państwowej w Pyrzycach. Natomiast pozostała część Brzeska została przeznaczona do wykorzystania przez szczecińskie pedagogium, które potem przeistoczyło się w gimnazjum.

Folklor i opowieści

Do dużych strat w miejscowości doszło podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Przeżyło ją 22 chłopów. Dwadzieścia lat wcześniej było ich 42. Do uzupełnienia tej liczebności doszło dopiero w 1843 roku, kiedy mieszkało w Brzesku 41 gospodarzy. XIX w. uprzemysłowił miejscowość. Odnotowano w niej pięć budynków przemysłowych. Oprócz nich 101 budynków gospodarskich i 84 mieszkalne. Funkcjonowały w Brzesku dwa młyny wodne, wiatrak, karczma, kuźnia, szkoła, a nawet kopalnia węgla brunatnego. W 1855 r., na cholerę zmarło aż 32 mieszkańców wsi. Pod koniec dziewiętnastego stulecia do miejscowości dotarła kolej.

W przedwojennym Brzesku bardzo mocno kultywowano tradycje pyrzyckie. Mieszkańcy nosili ludowe stroje, kultywowali folklor i obrzędowość, gromadzono opowieści. Do zakończenia II wojny światowej Brzesko nosiło nazwę Brietzig. W 1945 r. w Brzesku istniała siedziba gminy. W latach 1948-1949 przeniesiono ją do Przelewic.

Neogotycka chrzcielnica

Kościół w Brzesku wzniesiono już w trzynastym stuleciu. W wieku XV i XVI patronat nad tą świątynią sprawowała fundacja mariacka ze Szczecina. W siedemnastym stuleciu dokonano prawie pełnej wymiany wyposażenia. Przebudowie uległy wówczas elewacje. Przemurowano otwory drzwiowe, a także okienne. W 1814 roku doszło do pożaru, w wyniku którego spłonęła drewniana wieża. Nową budowano w latach 1817-1857, według projektu Karla Friedricha Schinkla. Dobudowano również kruchtę i zakrystię. Do renowacji obiektu doszło w 1870 roku. Malowidła ścienne zamalowano w 1897 roku.

Podczas działań militarnych związanych z II wojną światową kościół został poważnie uszkodzony. Jego odbudowa, z przerwami, trwała do 1993 roku. W ścianie wschodniej znajdują się dwa okna i ostrołukowy portal. W ścianie północnej trzy okna. W dolnych partiach ściany wschodniej również zauważyć można okna, w górnej części natomiast dostrzegalne są blendy.

Na lata 1612-13 datowany jest ołtarz i ambona, której autorami są snycerz z Choszczna, Michael Haentz i jego pracownicy: Steffen Wolter, Andreas Wolter i Michael Wolter. Z XIX wieku pochodzi chrzcielnica w stylu neogotyckim. Ciekawostką jest inskrypcja w przyziemiu wieży, która dotyczy jej budowy.

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3