Święta Wielkanocne. Jakie zwyczaje praktykujemy dzisiaj?

Celina Wojda
W większości polskich domów śniadanie wielkanocne ma wymiar symboliczny, kulturowy. Coraz częściej można spotkać rodziny, które Wielkanoc traktują jako czas odpoczynku
W większości polskich domów śniadanie wielkanocne ma wymiar symboliczny, kulturowy. Coraz częściej można spotkać rodziny, które Wielkanoc traktują jako czas odpoczynku Andrzej Szkocki
Wielkanoc to najważniejsze święto w Kościele katolickim, jednak dla wielu to Boże Narodzenie jest najlepszym czasem do świętowania. Nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek i mokrego dyngusa. Skąd wzięły się te zwyczaje i jak praktykujemy je dzisiaj?

Dla Kościoła Wielkanoc to najważniejsze święta upamiętniające śmierć krzyżową i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Jednak jak zauważają socjologowie, dla społeczeństwa odgrywa mniejszą rolę.

- Nasze społeczeństwo sekularyzuje się - mówi socjolog, dr Anna Królikowska z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego. - Nie jest tak, że wszyscy jednakowo podlegają temu zeświecczeniu, ale proces ten jest widoczny. Nastąpił podział na rodziny, które przeżywają te święta w sposób religijny, duchowy, oraz na tych, dla których święta są tylko wymiarem kulturowym.

Dla pierwszej grupy Wielkanoc jest wyjątkowym czasem. Wierzący bardzo dużo uwagi poświęcają Zmartwychwstaniu Pańskiemu i wydarzeniom poprzedzającym ten dzień.

- Dla osób wierzących Triduum Paschalne stało się bardzo ważnym elementem obchodów Świąt Wielkiej Nocy - zauważa socjolog. - Wierni uczestniczą w Misteriach Męki Pańskiej, chcą znać historię, przygotowują narracje tych momentów Ostatniej Wieczerzy, Zmartwychwstania.

Drudzy z kolei śniadanie wielkanocne traktują jako element tradycyjny, a poniedziałek jest dla nich dodatkowym dniem wolnym od pracy, popularnym śmigusem-dyngusem.

- Śniadanie jest celebrowane w większości polskich domów, ale w dużej mierze ma ono znaczenie tylko kulturowe - podkreśla dr Królikowska. - Podobnie jest z święceniem pokarmów i zanoszeniem koszyczków do świątyń. Znaczna część osób, które w ciągu roku nie chodzą do kościoła, w Wielką Sobotę zabiera dzieci i idzie poświecić pokarm, bo uważa to za ciekawe przeżycie dla malucha. Takie elementy kulturowe są praktykowane nawet jeśli religijność i wiara nie są mocne. Dla niektórych to nawet okazja do wyjazdu, przedłużenia weekendu, a nawet urlopu.

Wielkanoc nie wywołuje u nas takiej gorączki zakupów i przygotowań, jak Boże Narodzenie. Co prawda w niektórych regionach też kupujemy prezenty z okazji zajączka, ale są one symboliczne.

- Święta Wielkanocne o wiele trudnej dają się przełożyć na wymiar komercyjny niż Boże Narodzenie - dodaje socjolog. - Nie widać tych świąt aż tak bardzo w handlu, w sklepach, w gadżetach.

O tym, że Wielkanoc nie ma aż tak dużego znaczenia wśród społeczności, świadczyć też mogą wysyłane kartki świąteczne. Kiedyś obowiązkowo wysyłano życzenia zarówno na Wielkanoc, jak i Boże Narodzenie. Dzisiaj tez zwyczaj odchodzi już do lamusa.

Obyczaje

Wielkanoc zazwyczaj kojarzy się nam z kolorowymi pisankami i śmigusem-dyngusem. Te dwa obyczaje najwięcej radości dają dzieciom. To właśnie najmłodsi mają najlepszą zabawę podczas barwienia i malowania jajek i oblewania się wodą.

Zwyczaj zdobienia jajek pochodzi już ze starożytności. Barwienie skorupek zapoczątkowali Persowie, a Grecy i Rzymianie kontynuowali to. W naszym regionie pierwsze pisanki powstały już w XI w. Świadczą o tym znaleziska z Wyspy Wolin. Tysiąc lat temu największą popularnością cieszyły się drapanki czy skrobanki. Czyli wydrapywane wzorki na skorupce jajka. Wykonywano je najczęściej zgodnie z wzorami solarnymi, kultem słonecznym - południkowo i równoleżnikowo. Są to proste, symetryczne, geometryczne wzory.

Do barwienia jajek wykorzystywano najczęściej skorupki cebuli, świeże pędy żyta, berberys, obierki buraków oraz korę dębową połączoną z opiłkami żelaza.

Bardzo długą tradycję ma również technika batikowa, czyli malowanie wzorów przy pomocy rozgrzanego wosku. W południowych regionach Polski popularna jest również technika wyklejania wełną jajek dookoła.

Dzisiaj gama kolorystyczna jajek wielkanocnych jest bardzo szeroka. Przy pomocy gotowych barwników można uzyskać jajka w kolorach zielonym, różowym, niebieskim. Oprócz tego są jeszcze dostępne naklejki z różnymi motywami. Ale najwięcej radości dzieciom daje własnoręczne malowanie skorupek. W szkołach, przedszkolach, domach przy pomocy farbek i pędzli. To zabawa, na którą czeka każde dziecko, tak samo jak na ubieranie choinki z okazji Bożego Narodzenia.

Lany poniedziałek, czyli śmigus-dyngus, swoje korzenie ma także w tradycji pogańskiej. Kilkaset lat temu dzisiejszy śmigus-dyngus stanowił dwa odrębne obyczaje. Śmigus - nazwa ta pochodzi od smagania gałązkami panien na wydaniu po gołych nogach. Miało to zapewnić im płodność i zdrowie. Im więcej smagających kawalerów wokół panny, tym lepiej dla niej. Oznaczało to, że cieszy się ona dużym powodzeniem. Drugi człon lanego poniedziałku - dyngus - oznaczał „wykupować się” od oblania wodą. Jeśli panna chciała wrócić sucha do domu, to mogła wykupić się od tych wyczynów pisanką lub smakołykiem z wielkanocnego stołu.

Wzruszająca inscenizacja drogi krzyżowej na Skolwinie

Gs24.pl

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Kazde swieto tak w Kosciele, jak i w panstwie jest wazne. Nie bylo dotad mniej lub wiecej waznych. W Stanach nawet 'Dzien swistaka' jest bardzo waznym swietem i nikt nad tym nie dyskutuje. Ten kto to napisal jest wyraznie na bakier z polska kultura i obyczajem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3