Jedna z najważniejszych wystaw tego roku w Polsce w Trafostacji Sztuki w Szczecinie. Otwarcie już w czwartek

Agata Maksymiuk
Agata Maksymiuk
na zdjęciu: Natalia Romik, fot.: Jacek Kołodziejski
Udostępnij:
Już od 4 sierpnia w Trafostacji Sztuki w Szczecinie będzie można oglądać wystawę Natalii Romik „Kryjówki. Architektura przetrwania”. To artystyczny hołd dla kryjówek budowanych i użytkowanych przez Żydów w czasie Holokaustu. Projekt zyskał ogromny rozgłos zarówno w Polsce, jak i za granicą, a sama autorka została uhonorowana za niego prestiżową międzynarodową nagrodą – Dan David Prize, która ma służyć dalszemu rozwojowi badań nad architekturą przetrwania.

W salach wystawowych TRAFO zaprezentowane zostaną lustrzane odlewy dziewięciu kryjówek z terenów Polski i dzisiejszej Ukrainy. Formom rzeźbiarskim będzie towarzyszyć wystawa prezentująca efekty interdyscyplinarnych badań wspieranych przez zespół antropolożek, historyczek, archeologów i miejskich odkrywców.

- Naszym celem było odkrycie fizycznie istniejących miejsc, w których ukrywali się Żydzi podczas II wojny światowej – wyjaśnia Natalia Romik. -Odnajdywane kryjówki ocenialiśmy pod kątem architektury, ponieważ jest to temat wciąż niezgłębiony.

Kryjówki często tworzone były ad hoc, z potrzeby chwili, w miejscach do tego pierwotnie nieprzystosowanych. Strychy, piwnice, jaskinie, drzewa czy nawet groby zyskiwały zupełnie nową funkcję, której warunkiem było utrzymanie pozoru ich dotychczasowej formy — aby zapewnić skuteczną ochronę, strych musiał wyglądać jak zwykły strych, a drzewo jak zwykłe drzewo. Tą tymczasową architekturę, która powstawała przy użyciu prymitywnych narzędzi w bardzo ciężkich warunkach, cechowała jednak niezwykła różnorodność.

- Z założenia interesowały nas zachowane kryjówki – wyjaśnia dr Aleksandra Janus, współprowadząca projekt. - Musieliśmy zrezygnować z wielu potencjalnych miejsc, ponieważ niesamowita liczba kryjówek, o których informacje do nas docierały, nie miały szansy przetrwać do dziś. Szukałyśmy dowodów na zachowane przestrzenie w miejskich legendach czy w publikowanej literaturze.

W Zagładzie zginęło około 6 milionów Żydów, z czego połowę stanowili Żydzi polscy. Szacuje się, że podczas II wojny światowej w okupowanej Polsce przeżyło w ukryciu po tzw. aryjskiej stronie około 50 tys. Żydów. Kolejne 80 tys. przeżyło w obozach koncentracyjnych, a pomiędzy 170 a 180 tys. — na terytorium Związku Radzieckiego. W sumie wojnę przeżyło pomiędzy 250 tys. a 350 tys. polskich Żydów, czyli około 10% procent żydowskiej populacji przedwojennej Polski.

Tragiczna historia Zagłady jest punktem wyjścia do uniwersalnej refleksji na temat metod przetrwania w sytuacji egzystencjalnego zagrożenia, ich cielesnego, społecznego i architektonicznego wymiaru.

- Zajmowanie się kryjówkami jest jedną z najczarniejszych kart, poza badaniami obozów Zagłady – mówi Natalia Romik. - Żydzi tworzyli te kryjówki w dramatycznych okolicznościach, w przestrzeni grozy i zagrożenia życia nie tylko ze strony Niemców, ale też szmalcowników. Te wspomnienia są bardzo trudne. Szczególnie w dzisiejszych czasach, gdy na granicy polsko-białoruskiej ukrywają się ludzie i trwa wojna na Ukrainie. W tym kontekście historia kryjówek nabiera podwójnego znaczenia. Zresztą, niektóre z tych miejsc nadal mogą być wykorzystane.

Kuratorami wystawy są Stanisław Ruksza i Kuba Szreder, a współorganizowana jest ona przez TRAFO Trafostację Sztuki w Szczecinie oraz Zachętę — Narodową Galerię Sztuki, gdzie była pokazywana od 31 marca do 17 lipca 2022 r.

Wywiad z Natalią Romik i Aleksandrą Janus jest dostępny na łamach najnowszego wydania Magazynu Trendy.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

LG

LG 32LQ630B6LA

1 660,00 zł910,00 zł-45%
miejsce #2

Philips

PHILIPS 43PFS5505

1 626,79 zł1 099,00 zł-32%
miejsce #3

Kruger & Matz

Kruger&Matz KM0224

732,00 zł540,00 zł-26%
miejsce #4

TCL

TCL 50P615

2 088,71 zł1 598,00 zł-23%
miejsce #5

Samsung

Samsung UE50TU7092

2 048,96 zł1 569,00 zł-23%
miejsce #6

TCL

TCL 65C825

5 999,00 zł5 499,00 zł-8%
Materiały promocyjne partnera

Wystawa "Postawy" - sztuka z wartościami w dzisiejszym świecie

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Głos Szczeciński
Dodaj ogłoszenie