Fort VII w Poznaniu - pierwszy obóz koncentracyjny na ziemiach polskich, w którym po raz pierwszy zastosowano komory gazowe

Grzegorz Okoński
Grzegorz Okoński
Fort VII w Poznaniu stał się miejscem pierwszego na polskich ziemiach obozu koncentracyjnego - fabryki śmierci
Fort VII w Poznaniu stał się miejscem pierwszego na polskich ziemiach obozu koncentracyjnego - fabryki śmierci Lukasz Gdak
Udostępnij:
Pierwszego września 1939 roku niemieckie bombowce zaatakowały Poznań: bombardowano najpierw Ławicę, Komorniki, Biedrusko, Jeżyce, rejon dworca kolejowego w Poznaniu, później Starołękę, Garbary, Wildę i Dębiec, domy w rejonach ul. Kanałowej, Chełmońskiego, Grunwaldzkiej. W wyniku nalotów pierwszego dnia zginęły w mieście 263 osoby. Jednak prawdziwe piekło otworzyło swe bramy w mieście już miesiąc później, w październiku 1939 roku w Forcie VII - pierwszym obozie koncentracyjnym na ziemiach polskich. Co więcej – tu właśnie po raz pierwszy zastosowano komory gazowe dla zabijania więźniów.

Obóz nazwano oficjalnie Konzentrationslager Posen, a jego zadanie było proste – nie było to miejsce pracy przymusowej, a wprost wyznaczone miejsce śmierci, do którego przywożono Wielkopolan. Mordowano ich w okrutny sposób, a esesmani przydzielani do jego załogi mieli nabywać właśnie tu doświadczenia w torturowaniu i zabijaniu.

- Nie na darmo sami Niemcy nazywali Fort VII mianem Lager der Blutrache, czyli obóz krwawej zemsty: zemsty na powstańcach wielkopolskich i śląskich – mówi Grzegorz Kucharczyk, kierownik Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII. - To nie tylko pierwszy na ziemiach polskich i największy w tzw. Kraju Warty ośrodek eksterminacji polskich elit – to była fabryka śmierci, w której więźniowie usłyszawszy, że będą wywiezieni do innego obozu, Oświęcimia, czy Gross Rosen, traktowali tę wiadomość jako uśmiech losu. Nie wiedzieli oczywiście co ich tam czeka, ale schemat myślenia był taki – wszędzie, byle nie w Forcie VII...

Tu mordowano elitę społeczeństwa

Do Fortu nie przywożono ludzi przypadkowych – trafiali tu powstańcy, wyłapywani na podstawie przygotowanych przez Niemców przed wojna list proskrypcyjnych, profesorowie, nauczyciele, lekarze, duchowni, artyści, przedstawiciele polskiej administracji. Ludzie ci po aresztowaniu trafiali do katowni gestapo w dawnym Domu Żołnierza w Poznaniu, później przywożeni do Fortu i tu – mordowani na miejscu, bądź wywożeni na rozstrzelanie do podpoznańskich lasów, m.in. palędzko – zakrzewskich, w okolicach Rożnowic, czy Dębienka. Tu przywożono też tzw. niedzielników – ludzi, którzy nie wykonywali wystarczająco gorliwie pracy na rzecz okupanta, by przez sobotę i niedzielę, słuchali wrzasków esesmanów, jęków mordowanych więźniów, by poczuli odór cel i po zwolnieniu – pracowali jak najlepiej, by nie narażać się na powrót do tego piekła.

Od schodów śmierci do dzwonu

- Stąd nie było ucieczki, a w pomieszczeniach w grubych murach, będących celami panowała temperatura 8-10 stopni, duża wilgotność i ciemność, bo światło zapalano tylko wtedy, gdy wpadali wściekli esesmani – opowiada Grzegorz Kucharczyk. - Ludzie wyprowadzani na dwór niekiedy nawet tracili wzrok. Więźniowie byli pędzeni na strome wąskie schody, gdzie dźwigając ciężkie kamienie musieli wspinać się na szczyt, gdzie stali oprawcy. Ci kopali z całej siły w głowy wchodzących więźniów, aż ci spadali na dół schodów, skąd ponownie byli gnani na górę. Te serie były powtarzane, dopóki więźniowie żyli i mieli jeszcze siłę by iść. Gdy już leżeli, powodowało to furię oprawców: przecież kończyła się zabawa, a oni chcieli się bawić, do tego były wydawane rozkazy, a więźniowie nie mogli ich już wypełnić. Dobijano więc więźniów, lub wyjątkowo wrzucano do cel. Innymi formami rozrywki były „wycieczki w Karpaty”, gdy zimą polewano stromy stok wodą i kazano więźniom wspinać się, a następnie zsuwać głową w dół, też do takiego samego skutku czy „dzwon”, polegający na tym, że w obozowej łaźni wieszano więźnia na linie głową w dół i huśtano go tak, by jego głowę rozbijać o kamienne umywalki.

W Forcie VII były pierwsze komory gazowe

W październiku 1939 r. w Forcie VII stworzono pierwsze komory gazowe: więźniów truto przywożonym w wielkich butlach tlenkiem węgla. Takie komory działały przez dwa miesiące, bo Niemcy uznali je za mało efektywne: trzeba było czekać 30-40 minut aż ludzie umrą, później ładować zwłoki na samochody i wywozić. Zastąpiły je zatem ruchome komory gazowe, w szczelnych ciężarówkach – tam zmarłych nie trzeba było już wrzucać do samochodów…

Kłomino dzisiaj to prawdziwe miasto widmo położone na granicy województw wielkopolskiego i zachodniopomorskiego. Według statystyk z 2012 roku ma zaledwie 12 mieszkańców. Jednak do 1992 roku mogło tam żyć nawet 5 tysięcy mieszkańców. Co się tam wydarzyło? Opuszczoną miejscowość odwiedzili dziennikarze Głosu Wielkopolskiego.Przejdź do kolejnego zdjęcia --->Zobacz także: Tak, w Polsce była broń atomowa. Tu ją przechowywano!

Miasto widmo na granicy Zachodniopomorskiego i Wielkopolski....

- W ten sposób na początku zabijano osoby psychicznie chore: pacjentów szpitala psychiatrycznego w Owińskach i pacjentów kliniki psychiatryczno-neurologicznej Uniwersytetu Poznańskiego – ich mordowanie było elementem akcji nazwanej – w potwornie technicznym języku - eliminacją życia niewartego życia – kończy Grzegorz Kucharczyk.

Nie wiadomo ilu ludzi zamordowano w Forcie VII i w okolicznych lasach, po wywiezieniu z tego miejsca kaźni. Można szacować, że było ich około 20 tysięcy. Niemcy zniszczyli dokumentację, zresztą nie prowadzili jej zbyt skrupulatnie. Wiadomo, że tu zamordowano Mikołaja Kiedacza, prezydenta Poznania, Leona Prauzińskiego, malarza, autora serii obrazów poświęconych Powstaniu Wielkopolskiemu, Jana Skrzypczaka, komendanta poznańskiej chorągwi Szarych Szeregów, Jana Wojkiewicza, delegata Rządu Polskiego w Londynie, czy Franciszka Witaszka, lekarza, szefa Związku Odwetu Okręgu Poznańskiego.

Dziś w Forcie VII znajduje się Muzeum Martyrologii Wielkopolan.

Zobacz też: Kazimierz Raszewski - wielkopolski generał, który zatrzymał Budionnego

Na terenie Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Poznaniu znajduje się kilka schronów. Jak wygląda dziś w środku jeden z nich, można się przekonać, oglądając zdjęcia zrobione przez Jana Chojnackiego prowadzącego stronę "Ciemna Strona Poznania". Zobacz zdjęcia ----->

Poznań: Tak wygląda w środku jeden ze schronów na terenie ZN...

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
Jak kogoś interesuje ten temat to gorąco polecam książkę Medycyna w cieniu nazizmu i filmik na ten temat:

https://youtu.be/TyCAkTRxNYY
Więcej informacji na stronie głównej Głos Szczeciński
Dodaj ogłoszenie